Orawscy twórcy Niepodległej

Podczas uroczystości w podlimanowskich Stróżach z udziałem prezydenta RP Andrzeja Dudy zaprezentowano flagowe inicjatywy Instytutu Pamięci Narodowej zaplanowane na rok 100. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości. Wśród nich znalazł się projekt pozwalający na przedstawienie udziału Orawian w odbudowie państwa i drogi naszej ziemi do zjednoczenia z ojczyzną.

Jedną z inicjatyw przygotowanych przez IPN na stulecie odzyskania przez Polskę niepodległości jest upamiętnienie osób zasłużonych w walce o suwerenną Rzeczpospolitą, odznaczonych przed 1939 rokiem Krzyżem lub Medalem Niepodległości. W tym celu przygotowano specjalny portal niezwyciezeni1918-2018.pl. i ogłoszono ogólnopolski konkurs skierowany do młodzieży szkolnej – uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych, uczniów szkół polonijnych i członków organizacji młodzieżowych.

Zadaniem uczestników jest wybranie osoby odznaczonej Krzyżem lub Medalem Niepodległości (związanej z ich miejscowością, rodziną), zebranie informacji o bohaterze (zdjęcia, pamiątki, relacje krewnych, odnalezienie odznaczenia) oraz zaprezentowanie wyników swoich poszukiwań w formie plakatu edukacyjnego, filmu bądź vloga. Efekty pracy powinny zostać przedstawione społeczności lokalnej lub szkolnej. Patronat honorowy nad inicjatywą sprawuje Prezydent RP Andrzej Duda.

ZOBACZ TAKŻE:  O wielkim państwie i małych wioskach – orędzie Prezydenta RP

Krzyż i Medal Niepodległości miały charakter odznaczenia wojskowego. Ustanowiono je rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 29 października 1930 roku w hołdzie osobom, które „zasłużyły się czynnie dla niepodległości Ojczyzny w okresie przed wojną światową lub podczas jej trwania, oraz w okresie walk orężnych polskich w latach 1918–1921, z wyjątkiem wojny polsko-rosyjskiej na obszarze Polski”. W latach 1930-1938 nadano ponad 88 tys. tych odznaczeń – 1817 Krzyży Niepodległości z Mieczami, 35 271 Krzyż Niepodległości oraz 51 665 Medali Niepodległości.

ZOBACZ TAKŻE: Czas na Pomnik Niepodległości w centrum Orawy

Wśród uhonorowanych Krzyżami i Medalami Niepodległości w 1937 znalazł się szereg Orawian zasłużonych w akcji budzicielskiej. Zachęcając do wzięcia udziału w inicjatywie, przygotowaliśmy niżej wyciąg z bazy IPN przedstawiający naszych lokalnych twórców niepodległości, wśród najwyższe odznaczenie – Krzyż Niepodległości z Mieczami otrzymał ks. dr Ferdynand Machay. Krzyże Niepodległości zawisły na piersiach: Wendelina Dziubka, Wojciecha Lorencowicza, Eugeniusza Machaya, Józefy Machay-Mikowej, Emila Miki. Medale Niepodległości przyznano: ks. Józefowi Buroniowi, Piotrowi Borowemu, ks. Karolowi Machayowi, Ignacemu Suwadzie, Janowi Piekarczykowi, Marii Piekarczyk [Uwaga! Tu korekta z dyskusji w komentarzach pod artykułem: Jan Piekarczyk senior otrzymał Krzyż Niepodległości, zaś jego synowie Jan i Eugeniusz oraz żona – Medale Niepodległości], Ignacemu Sandrzykowi, Wendelinowi Kapuściakowi, ks. Antoniemu Sikorze, ks. Eugeniuszowi Sikorze, ks. Janowi Maślakowi, Janowi Pawlakowi, a w 1938 r. również dwóm Karolom nazwiskiem Caja z Jabłonki.

Czy to lista kompletna? Niekoniecznie. Czy wśród osób o swojsko brzmiących nazwiskach – np.: Paś, Pieróg, Chowaniec, Możdżeń, czy Zubrzycki – zidentyfikujemy kolejnych Orawian? To poniekąd cel tego konkursu. Nasz portal będzie jeszcze przypominał wszystkie te zasłużone osoby. Zachęcamy do przygotowania prac konkursowych i dzielenia się nimi również z redakcją Kuriera.

16 thoughts on “Orawscy twórcy Niepodległej

  • 1 listopada 2018 at 15:39
    Permalink

    Jest nas tu już kilka osób, których przodkowie brali udział w tworzeniu zrębów Niepodległej Polski na Orawie.
    Może byśmy się spotkali i powspominali naszych krewnych i znajomych i spróbowali odtworzyć tę atmosferę, ten zapał , które Im towarzyszyły podczas tak ważnych i wielkich wydarzeń.
    Może ” pod lipą” u Piekarczyków czyli u mnie w plenerze, w ogrodzie , kiedyś latem. Może w przyszłym, może w następnym roku.
    Co Wy Szanowni Państwo na to?

    Reply
  • 27 października 2018 at 20:07
    Permalink

    Medal Niepodlegosci otrzymał również mój dziadek Franciszek Zborek.Niestety w czasie II wojny światowej dokumenty i medal zaginęły.

    Reply
  • 5 stycznia 2018 at 20:40
    Permalink

    jeszcze Siarka Paweł z Podsarnia!

    Reply
  • 2 stycznia 2018 at 10:05
    Permalink

    Wczoraj tj. 01 stycznia 2018 minęła 148 rocznica urodzin Jana Piekarczyka starszego, jednego z twórców niepodległości Polski.Prezesa Rady Narodowej ,wybranej 5 listopada 1918.

    Reply
  • 27 grudnia 2017 at 07:41
    Permalink

    Jestem wnukiem Jana Piekarczyka i Marii.Eugeniusz Jan junior to wujkowie. Był bym wdzięczny Pani posadaczce kopii aktow nadania odznaczeń za przesłanie kopii ma adres a.n.piekarczyk@gazeta.pl

    Reply
  • 13 grudnia 2017 at 19:38
    Permalink

    Rzeczywiście w pięknej i wielkiej sprawie było im dane uczestniczyć .

    Reply
  • 13 grudnia 2017 at 18:43
    Permalink

    A Wendelin Kapuściak był z Podsarnia. Jest się czym pochwalić!

    Reply
  • 13 grudnia 2017 at 14:15
    Permalink

    W Komitecie Plebiscytowym wraz z Janem Piekarczykiem seniorem pracowali dwaj Jego synowie Jan jr i Eugeniusz Piekarczykowie .Moze to wiec Jan jr otrzymal Medal Niepodleglosci wraz z Matka Maria Piekarczykowa (Janowa) a Krzyzem Niepodleglosci odznaczono Jana Piekarczyka seniora

    Reply
    • 13 grudnia 2017 at 19:33
      Permalink

      To fantastyczna wiadomość! W takim układzie wszystko miałoby się zgadzać. Faktycznie wspominany wcześniej Monitor Polski wymienia w jednym ciągu “Piekarczyka Eugeniusza, Piekarczyka Jana i Piekarczykową Janową ur. 10 XI 1876 w Jabłonce”. Tak realizuje się idea projektu, który zainspirował nas do dyskusji.
      Gdyby była taka możliwość, bylibyśmy wdzięczni za przesłanie na nasz adres zdjęcia fotokopii, na którą się Pani powołuję. Czytelnicy Kuriera z pewnością byliby tym zainteresowani.

      Reply
      • 14 grudnia 2017 at 12:42
        Permalink

        Wlaśnie przesłałam zdjęcie fotokopii dyplomu a także zdjęcia fotokopii legitymacji stwierdzających odznaczenie Krzyżem Niepodleglości Jana Piekarczyka seniora oraz Medalami Niepodległości Marii Piekarczyk i Jana Piekarczyka juniora

        Reply
        • 14 grudnia 2017 at 20:21
          Permalink

          Niestety mail do nas nie dotarł. Proszę uprzejmie sprawdzić czy wiadomość została wysłana na adres: kontakt@kurierorawski.pl
          Ewentualnie prosimy o ponowienie wiadomości. Dziękujemy za poświęcony czas.

          Reply
          • 14 grudnia 2017 at 20:56
            Permalink

            Może tym razem się udało.

  • 13 grudnia 2017 at 12:28
    Permalink

    PRZEWODNICZACY KOMITETU KRZYZA I MEDALU NIEPODLEGLOSCI CZYNI WIADOMEM , ZE ZARZADZENIEM PANA PREZYDENTA RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Z DNIA 31.IV.1937 ROKU JAN PIEKARCZYK ZOSTAL ODZNACZONY KRZYZEM NIEPODLEGLOSCI ZA PRACE W DZIELE ODZYSKANIA NIEPODLEGLOSCI. PRZEWODNICZACY KOMITETU KRZYZA I MEDALU NIEPODLEGLOSCI-podpis nieczytelny SEKRETARZ GENERALNY KOMITETU-podpis nieczytelny.Jest to tresc dyplomu obwieszczajacego przyznanie odznaczenia, ktorego fotokopie mam wlasnie przed oczami.Oryginal jak i sam Krzyz wielokrotnie mialam zaszczyt trzymac w dloniach.

    Reply
    • 27 grudnia 2017 at 08:15
      Permalink

      Bardzo proszę Panią Rjg o przesłanie kopii dokumentów, o których Pani pisze.
      Jestem wnukiem Jana Piekarczyka i Marii. Eugeniusz i Jan młodszy to wujkowie.
      Mój adres mailowy: a.n.piekarczyk@gazeta.pl
      Cieszę się, że dokumenty nie zaginęły
      Pozdrawiam – Andrzej Piekarczyk

      Reply
  • 12 grudnia 2017 at 19:20
    Permalink

    Jan Piekarczyk otrzymal Krzyz Niepodleglosci a nie Medal.

    Reply
    • 12 grudnia 2017 at 22:06
      Permalink

      W Monitorze Polskim z 23 kwietnia 1937 r. (nr 93) Piekarczyk Jan i Piekarczykowa Janowa są wymienieni na liście osób, którym nadano Medal Niepodległości (Jest również inny Jan Piekarczyk wskazany w tym samym druku do odznaczenia Krzyżem Niepodległości, ale uważać należy że małżeństwo otrzymało jednakowe odznaczenia. Ponadto taką informację przekazywał ś.p. Leon Rydel).

      Tu warto wyjaśnić, że baza IPN posiada tę wadę, że nie rozróżnia klasy odznaczenia i wszystkie nazwiska są zaszeregowane do listy “odznaczonych Krzyżem Niepodległości”.

      Reply

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.