Porucznik Legii Orawskiej

Nie pytał co może dać mu Polska, służył jej i walczył o powiększenie jej posiadania na południowej granicy. Zrezygnował nawet z intratnych propozycji jakie roztaczała przed nim dawna węgierska ojczyzna. Porucznik Wendelin Dziubek wywodzący się z biednej jabłoneckiej rodziny, stał się orawskim symbolem niepodległości.

Wendelin urodził się 4 marca 1897 r. podczas gdy jego ojciec pracował na utrzymanie rodziny w Ameryce, on wychowywał się u dziadków. Przeszedł trudną i wymagającą drogę edukacji przez gimnazja w Trzcianie i Ostrzychomiu, gdzie każdy młodzieniec z polskiej Orawy narażony był na słowakizację i madziaryzację. W zachowaniu tożsamości pomagała przynależność do powstałego w Jabłonce Towarzystwa Miłośników Języka Ojczystego, zrzeszającego orawską młodzież, uczącą się w szkołach węgierskich, a chcącą poznawać literacki język polski.

baner-niepodległość-800x445
ZOBACZ TAKŻE: Spiszak oddany Orawie

W momencie wybuchu I wojny światowej został zmobilizowany do wojska. Po odbyciu przeszkolenia oficerskiego, trafił do 15 Pułku Huzarów. Po zakończeniu działań wojennych wrócił do rodzinnej Jabłonki końcem 1918 r. Po zgłoszeniu się do dyspozycji dowódcy oddziałów podhalańskich w Nowym Targu, podpułkownika Andrzeja Galicy, otrzymał rozkaz objęcia kompanii spisko-orawskiej 3 Pułku Strzelców Podhalańskich i obsadzenia nią terytorium Orawy. W okresie Świąt Bożego Narodzenia 1918 roku jego żołnierze starli się z wojskami czesko-słowackimi w rejonie wsi Chyżne.

Gdy w styczniu 1919 r. na skutek dyplomatycznych machinacji strony Czeskiej, polskie wojska zostały zmuszone do opuszczenia Orawy, podejmował dalszą działalność na rzecz złączenia rodzinnych zmien z polską macierzą we współdziałaniu z zawiązanym w Krakowie Narodowym Komitetem Obrony Spisza i Orawy. Na bazie kompanii spisko-orawskiej stworzył Legię Orawską – paramilitarną organizację wspierającą polskie żądania terytorialne. Przez jej szeregi przeszło ponad 500 osób, przy stałym stanie 200 ludzi, rekrutowanych z ochotników z Orawy. Ich zadaniem było prowadzenie działalności uświadamiającej wśród rodaków. Legia brała udział w przygotowaniach do plebiscytu na spornych obszarach, od kwietnia 1920 roku wchodząc jako oddział orawski w skład Tajnej Organizacji Wojskowej.

Po odwołaniu głosowania i ustaleniu przebiegu granicy przez Radę Ambasadorów, Wendelin Dziubek brał udział w zajmowaniu terenów przyznanych Polsce. Wziął udział w walkach wojny polsko-bolszewickiej, gdzie został ranny. Wojskową służbę zakończył przechodząc do rezerwy w stopniu porucznika. W okresie międzywojennym założył rodzinę i został nauczycielem. W 1925 r. nie skorzystał z intratnej propozycji państwa węgierskiego, oferującego mu osiedlenie pod Budapesztem na 100 morgach ziemi, a nadto znaczną kwotę pieniężną do zagospodarowania i tytuł szlachecki, wybierając dalszą służbę Polsce.

Był inicjatorem powołania ognisk Związku Nauczycielstwa Polskiego i Towarzystwa Szkoły Ludowej. Organizował wzniesienie w Jabłonce Domu Ludowego, gdzie 17 lipca 1929 roku uroczyście witał prezydenta Ignacego Mościckiego podczas jego wizyty na Orawie. Należał do grona założycieli Związku Spisko-Orawskiego. Za swą działalność został odznaczony Krzyżem Niepodległości, Srebrnym Krzyżem Zasługi i Krzyżem POW.

Zmarł 25 stycznia 1939 roku. Przedwczesna śmierć w wieku niespełna 42 lat, uchroniła go przed obrazem hekatomby jaka spadła na Polskę kilka miesięcy później. Jego pogrzeb zgromadził liczne tłumy miejscowej ludności, młodzież szkolną z nauczycielstwem, delegacje ze wszystkich wsi orawskich, reprezentacje władz powiatowych z Nowego Targu, przedstawicieli ZNP, duchowieństwo ze Spisza i Orawy.

Współcześnie jedna z ulic w Jabłonce nosi imię Wendelina Dziubka, a od kilku lat jego grób na cmentarzu w Jabłonce jest miejscem składania wieńców w dniu Narodowego Święta Niepodległości i oddawania czci polskim bohaterom.

bbb

One thought on “Porucznik Legii Orawskiej

  • 10 listopada 2017 at 12:17
    Permalink

    Cześć i Chwała Bohaterom!

    Reply

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.