Powrót Rydza-Śmigłego do Polski przez Orawę

Orawa w życiorysie Edwarda Rydza Śmigłego jak klamra spina sławę i upadek dumnego człowieka, u którego przyzwoitość i oddanie ojczyźnie przegrało z wybujałym ego. W nocy z 26 na 27 października 1941 r. pozbawiony honorów wkroczył na ziemie polskie na Orawie.

Edward Rydz-Śmigły doborowy żołnierz z legionową przeszłością i chlubną kartą z czasów wojny polsko-bolszewickiej. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości wchodzi w świat polityki. Po śmierci Józefa Piłsudskiego został Generalnym Inspektorem Sił Zbrojnych i Marszałkiem Polski. Wówczas stał się jedną z najważniejszych osób w państwie. Sam był inicjatorem i twarzą propagandy potęgi militarnej kraju. Apogeum popularności osiągnął w 1938 r. po odzyskaniu przez Polskę Zaolzia i skrawków Orawy od Słowacji.W obliczu wybuchu II wojny światowej, która rozpoczęła się atakiem na Polskę Niemiec i Rosji okazał się słabym dowódcą. 7 września Śmigły przeniósł swoją kwaterę z Warszawy do Brześcia na Bugiem. 17 września, gdy dowiedział się o wkroczeniu sowietów do Polski, wydał rozkaz wycofania na Rumunię i Węgry.

Również sam dumny marszałek postanowił ewakuować się do Rumunii, a potem walczyć dalej u boku aliantów. Jego decyzja spotkała się z powszechną krytyką. Uważano iż powinien pozostać ze swoimi żołnierzami do końca.

Od tego czasu Śmigły pozostawał w obozie internowania w rumuńskich miastach Craiova i Dragoslavele, skąd zbiegł w grudniu 1940 r. Do jesieni 1941 r. przebywał w Budapeszcie. W stolicy Węgier postanowił wrócić na terytorium Polski. W październiku przedostał się na Słowację. Tu jego trasa prowadząca najpierw do Krakowa wiodła przez Orawę. W tym miejscu przewodnikiem dla Śmigłego był Stanisław Frączysty, Kurier z Chochołowa.

W 1993 r. staraniem Krzysztofa Muannicha z Londynu w miejscu dzisiejszej granicy polsko-słowackiej Instytut Piłsudskiego w Londynie postawił pamiątkowy głaz z inskrypcją:W tym miejscu w nocy z 26 na 27.X.1941 r. Marszałek Edward Śmigły-Rydz przekroczył granicę wracając do ojczyzny by kontynuować walkę z najeźdźcą.

Film dokumentalny o powrocie Edwarda Rydza Śmigłego do Polski

 

Miejsce ustawienia pomnika pokrywa się z przebiegiem lini granicznej między strefami okupacji niemieckiej i słowackiej z czasów II wojny światowej. Natomiast sam marszałek na ziemiach polskich znalazł się już wkraczając do orawskich wiosek Głodówka i Sucha Góra, które w momencie agresji niemiecko-słowackiej na Polskę 1 września 1939 r. stanowiły własność II Rzeczypospolitej. To co Słowacy nazywają inkorporacją terenów Orawy w istocie było zwykłą okupacją opartą o układ Ribbentrop – Černák. Sytuacja zmienia się dopiero w 1945 r. gdy w ramach dwustronnych relacji przywrócono przebieg linii granicznej z lat 1924-1938, z formalnym porozumieniem w 1958 r.

W symboliczny sposób ten fragment Orawy stanowi odbicie życiowej sławy i upadku dumnego marszałka, który w momencie odzyskania przez Polskę skrawków Orawy był u szczytu swej potęgi, a po swoim upadku niepysznie wrócił do ojczyzny stawiając stopy na tej samej ziemi.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.